Cadeau voor je baas

Een cadeau gaat makkelijker naar beneden dan naar boven

Een leidinggevende die het team iets geeft, is gul. Een teamlid dat de leidinggevende iets geeft, is iets dat die leidinggevende moet interpreteren, en elke uitleg voelt een beetje ongemakkelijk: bedank je me, slijm je, of weet jij iets over de reorganisatie dat ik nog niet weet?

Daarom is de veilige versie kleiner en openbaarder dan je zou denken. De waarde gaat omlaag, de zichtbaarheid omhoog. Iets bescheidens dat je openlijk geeft op een teammoment is prima. Datzelfde ding op haar bureau met een persoonlijk briefje is een compleet ander bericht.

Check eerst de gedragscode

Heeft jouw werkgever een gedragscode over geschenken, lees die dan voordat je koopt. Veel organisaties hebben er een, zeker bij de overheid en in de financiële sector, en er achteraf achter komen is een vervelende manier om het te leren.

De grenzen liggen meestal lager dan mensen denken, en ze gelden net zo goed voor degene die het cadeau krijgt als voor degene die het geeft. Twee minuten op intranet scheelt je leidinggevende een ongemakkelijke melding.

Drie gelegenheden die het rechtvaardigen

Het zijn er eigenlijk drie. De eerste is vertrek: zij gaat weg, met pensioen, of jij vertrekt. Een afscheidscadeau is ondubbelzinnig, want de gezagsverhouding houdt op hetzelfde moment op.

De tweede is een persoonlijke mijlpaal die niets met werk te maken heeft: een geboorte, een huwelijk, een kroonjaar. Je geeft aan de persoon, niet aan de functie, en dat kan iedereen zien.

De derde is het einde van het jaar, en dan alleen namens het team. Een individueel kerstcadeau aan een leidinggevende is precies het cadeau dat het vaakst verkeerd valt, want het komt in hetzelfde kwartaal als de beoordelingsgesprekken.

Buiten die drie is een goed geschreven kaart het betere cadeau, en zonder enige dubbelzinnigheid.

De toets van het beoordelingsgesprek

Stel dat het cadeau terloops en positief ter sprake komt in een ruimte waar ook drie collega's worden beoordeeld.

Voelt dat prima, dan heb je goed gekocht. Voelt het licht ongemakkelijk, omdat het duur was, of persoonlijk, of omdat je het onder vier ogen gaf, dan is dat ongemak het juiste signaal en schaal je het terug voordat je het overhandigt.

Deze toets werkt omdat hij het enige echte risico te pakken heeft. Niemand ligt wakker van de vraag of de baas het cadeau leuk vindt. Mensen liggen wakker van wat het cadeau over henzelf zegt.

Een cadeau namens het team lost alles op

De schoonste constructie is één cadeau van het hele team, geregeld door één iemand, met een kaart waar iedereen in heeft geschreven. Niemand springt eruit, niemand concurreert, en het bedrag per persoon kan echt klein blijven.

Acht mensen die €4 inleggen is €32, en daar koop je één fatsoenlijk ding van. Geef het op een teammoment en niet onder vier ogen, en laat de kaart het gevoel dragen. Eén zin per persoon over iets concreets dat ze dat jaar heeft gedaan, is meer waard dan het cadeau eronder en kost niets.

Wil je toch iets persoonlijks geven, hou het dan onder de €20 en zorg dat het opgaat. Die combinatie is bijna niet verkeerd te lezen.

Vier manieren om het mis te doen

Niet: duur. Je creëert een schuld in een verhouding waarin een schuld echt ongemakkelijk is, en bij sommige werkgevers moet die ook nog gemeld worden.

Niet: iets persoonlijks, dus geen kleding, geen parfum, geen sieraden, niets dat de huid raakt. De regel is strenger naar boven dan opzij.

Niet: een binnenpretje over haar manier van leidinggeven, hoe liefdevol ook bedoeld. Zes maanden later teruggelezen klinkt dat zelden liefdevol.

Niet: in je eentje iets geven terwijl de rest van het team dat niet doet. Dat is de variant die iedereen opvalt behalve degene aan wie je het gaf.