Schoencadeautjes: wat je erin legt, per leeftijd

Wat leg je in de schoen, en wat mag dat kosten?

€2 tot €5, en het moet in een schoen passen. Dat zijn de enige twee regels, en samen houden ze de rest van december overeind.

Onder de €5 valt meer dan je denkt: kruidnoten, een mandarijn, een gum in de vorm van een dier, een potje bellenblaas, een vel stickers, een mini-puzzeltje, een chocoladeletter van tien centimeter. De Hema, de Action en Flying Tiger zijn hier de standaardadressen, en de supermarkt doet de rest.

De maat doet meer werk dan de prijs. Iets wat uit de schoen steekt kondigt zichzelf de avond ervoor al aan, en dat haalt het ochtendmoment onderuit. Een cadeautje dat pas zichtbaar wordt als de schoen wordt opgetild is beter dan een groter cadeau dat er half naast ligt.

Wissel eetbaar af met niet-eetbaar. Drie ochtenden snoep op rij voelt voor ouders als een tandartsrekening in wording, en voor het kind wordt het na de tweede keer een verwachting.

Niet doen: het schoencadeautje in cadeaupapier stoppen. Het is een vondst, geen pakje, en uitpakken is voor 5 december.

Welke schoencadeautjes werken per leeftijd?

Voor peuters iets om vast te houden, voor zes tot negen jaar iets om mee te doen, voor tien tot twaalf iets uit hun eigen wereld, en voor pubers iets dat ze echt gebruiken.

Twee tot vijf jaar: een mandarijn, een houten autootje, een badeendje, een setje dikke waskrijtjes. Kleine onderdelen vallen af, en dat is meteen het hele selectiecriterium. Zes tot negen jaar: stickers, een mini-puzzel van karton, een springtouw, glitterstiften, een dun leesboekje uit het rek bij de kassa. Iets waar ze voor school nog tien minuten mee zoet zijn scoort hier het hoogst.

Tien tot twaalf jaar: een sleutelhanger van de game die nu speelt, een pen die schrijft in vier kleuren, een klein blikje voor de rugzak, een pakje ruilkaarten. De wereld van dit kind verandert per halfjaar, dus koop wat er nu speelt en niet wat vorig jaar leuk was.

Dertien en ouder: een mini-chocoladeletter, een setje scrunchies, oplaadkabel, sokken die ze zelf zouden kiezen. Pubers doen alsof het niets uitmaakt en checken die schoen wel degelijk. Bruikbaar slaat leuk op deze leeftijd.

Niet doen: speelgoed kopen voor de leeftijd waarop je het kind het laatst goed kende. Dat verschil zien ze onmiddellijk.

Hoe vaak zet je de schoen?

Twee keer per week, van de landelijke intocht half november tot 5 december. Dat komt neer op een stuk of vijf keer, en dat is genoeg.

Elke dag schoenzetten klinkt feestelijk en werkt averechts. Je zit dan op zo'n twintig cadeautjes per kind, tussen de €40 en €100, en na een week is het geen verrassing meer maar een leverantie. Twee vaste avonden per week, bijvoorbeeld woensdag en zaterdag, houden de spanning erin en het bedrag laag.

Maak van die vaste avonden een aankondiging: vanavond mag de schoen. Dan is een lege ochtend op donderdag geen teleurstelling, want er stond niets gepland.

Blijft de schoen toch een keer leeg omdat je het bent vergeten? Leg er de volgende ochtend een briefje in dat de Sint in de verkeerde straat was. Dat wordt vaker onthouden dan het cadeautje zelf.

Niet doen: het ritme opvoeren richting 5 december. Wie in de laatste week elke ochtend iets in de schoen legt, maakt pakjesavond tot een anticlimax.

Hoe voorkom je dat het schoenzetten uit de hand loopt?

Spreek het maximum vooraf af, met jezelf en met de andere ouder, en houd de duurste vondst voor 5 december.

De escalatie verloopt altijd hetzelfde. Week één is een mandarijn, week twee is een setje stiften, en in week drie ligt er een LEGO-doos van €20 omdat het toevast in de aanbieding was. Daarna kan pakjesavond alleen nog tegenvallen. Zet daarom vooraf een grens: €5 per keer, geen uitzonderingen, ook niet in de laatste week.

Stem het af met de grootouders. Die willen graag meedoen en leggen dan iets in de schoen dat drie keer zo duur is als wat jij erin legt. Vraag ze het aan pakjesavond toe te voegen in plaats van aan een dinsdagochtend.

Op school hoort je kind wat klasgenoten kregen. Daar is één eerlijk antwoord op: bij ons legt de Sint kleine dingen in de schoen en bewaart hij de rest voor 5 december. Kinderen accepteren een regel makkelijker dan een vergelijking.

Niet doen: het goedmaken met een groter cadeau nadat je kind heeft gehoord dat een klasgenoot meer kreeg. Je bevestigt dan precies de vergelijking die je wilde ontkrachten.

Wat doe je met de wortel, het liedje en de rest?

Het ritueel eromheen kost niets en doet het meeste werk: een wortel in de schoen, één liedje bij de verwarming, en 's ochtends een spoor dat er iemand geweest is.

De wortel gaat in de schoen voor het paard en is de volgende ochtend weg, of ligt half opgegeten terug: die tweede variant onthouden kinderen jaren. Een handjevol hooi doet hetzelfde. Wat kruidnoten op de traptreden verklaart hoe de Piet binnenkwam, en een briefje in ander handschrift dan dat van jou maakt de rest af.

Het liedje hoort erbij en is meteen de reden dat het ritueel geen cadeau nodig heeft om te werken. Bij kinderen tot een jaar of zes is het zingen zelf al de helft van de avond.

Eén tip die de volgende ochtend redt: leg het cadeautje klaar voordat je gaat slapen, niet als het al half twaalf is. De ochtenden waarop dit misgaat zijn de ochtenden waarop het te laat werd.

Niet doen: het spoor te goed maken. Roetvegen op het behang, kruimels tot in de gang en een uitgebreide brief zijn leuk tot iemand het moet schoonmaken en tot je kind volgend jaar hetzelfde niveau verwacht.

Veelgestelde vragen over schoenzetten

Wanneer begin je met schoenzetten?+

Na de landelijke intocht, half november. Eerder voelt vreemd omdat de Sint dan officieel nog niet in het land is, en het rekt de periode tot bijna drie weken op. Vanaf de intocht heb je ongeveer drie weken, en dat is precies genoeg.

Hoe vaak per week zet je de schoen?+

Twee keer per week is het gangbare ritme. Vaker maakt het een gewoonte in plaats van een verrassing en loopt in de kosten op. Twee vaste avonden per week zijn ook makkelijker vol te houden dan een dagelijkse verplichting.

Wat kost schoenzetten in totaal?+

Bij vijf keer schoenzetten en €3 tot €5 per keer kom je uit op €15 tot €25 per kind voor het hele seizoen. Wie elke dag iets in de schoen legt zit al snel tussen €40 en €100, en dat gaat ten koste van het budget voor 5 december.

Wat leg je in de schoen voor een puber?+

Iets dat ze echt gebruiken: een oplaadkabel, sokken die ze zelf zouden kiezen, een setje scrunchies, een mini-chocoladeletter. Speelgoed valt af, grapcadeaus meestal ook. Een puber die doet alsof het hem niets doet, kijkt wel elke ochtend in die schoen.

Wat zeg je als je kind hoort dat een klasgenoot veel meer krijgt?+

Houd het bij een regel in plaats van een vergelijking: bij ons legt de Sint kleine dingen in de schoen en bewaart hij de rest voor pakjesavond. Ga niet mee in het bijkopen, want dan bevestig je dat de vergelijking klopt.

Schoencadeautjes die klein blijven

Onze keuzes in het kort